W obecnym czasie niezwykle ważne jest, aby nie dać się dezinformacji i fake newsom. Powinniśmy uważać szczególnie na to, czym się dzielimy i co rozpowszechniamy. Ponieważ w pracy na co dzień zajmujemy się m.in. tworzeniem contentu, bardzo dużą wagę przykładamy do wiarygodności informacji i uważności na to, co przekazujemy dalej.
Odpowiednia weryfikacja informacji jest ważna również z punktu widzenia naszego zdrowia i dobrzego samopoczucia. Obecnie ilość oraz szybkość informacji, które do nas docierają może powodować tzw. stres informacyjny. Utrudniony jest proces przekształcania informacji w wiedzę, intencjonalny wybór informacji, namysł oraz stałe ich porządkowanie. Również z tego powodu tak ważny jest świadomy wybór źródeł informacji. A Ty - myślisz, że potrafisz rozpoznać fake newsy? Upewnij się z naszym poradnikiem!
1. Bądź spokojny i krytyczny
Po pierwsze: gdy widzisz jakąkolwiek wiadomość, pozostań spokojny i krytyczny. Nie ulegaj pochopnym emocjom. Zdecydowanie nie wierzwe wszystko, co przeczytasz lub usłyszysz. Najpierw zrób 3 oddechy i zweryfikuj te informację!
2. Sprawdź autora i źródło
Sprawdź autora newsa i porównaj go z kilkoma innymi źródłami. Newsy wzbudzające panikę i wywołujące strach mają tendencję do szybszego rozprzestrzeniania się (np. fake newsy o brakach paliwa). W ten sposób działa nasza psychika - jesteśmy bardziej skłonni w nie uwierzyć, bo chcemy w ten sposób zabezpieczyć się przed zagrożeniem. Pamiętaj, że o to właśnie chodzi osobom rozprzestrzeniającym fake newsy - o wzbudzenie paniki i chaosu, który nie niesie za sobą nic konstruktywnego!
3. Uważaj, co podajesz dalej
Nie udostępniaj i nie przekazuj żadnych informacji pochopnie. Pamiętaj, że możesz w ten sposób wyrządzić sporą szkodę. Bądź ostrożny zwłaszcza, jeśli wiadomości nie pochodzą ze sprawdzonego źródła. Najbardziej wiarygodne będa informacje ze stron rządowych oraz instytucji naukowych.
4. Udostępniaj treści niosące pomoc
Jeśli chcesz naprawdę pomóc - zamiast kolejnych newsów i sensacyjnych informacji, zacznij udostępniać wiadomości motywujące innych lub mogące pomóc innym (na prykład o zbiórkach, walce z dezinformacją, czy niesionej pomocy).
5. Tylko sprawdzone źródła
Korzystaj najlepiej z kilku zaufanych, sprawdzonych i wiarygodnych źródeł informacji (uważaj jednak, by nie zostawać tylko i wyłącznie w swojejbańce informacyjnej).
6. Uważaj na newsy od znajomych i influencerów
Zdecydowanie nie traktuj swoich znajomych czy influencerów (o ile nie są specjalistami w danym temacie) jako źródeł informacji o sytuacji na świecie. Mogą oni dysponować przeinaczonymi lub zupełnie niepotwierdzonymi informacjami, które wydają im się prawdziwe.
7. Nie ufaj pogłoskom i komentarzom
Zdecydowanie nie ufaj również przypadkowym pogłoskom czy komentarzom, które wyświetlą Ci się na portalach informacyjnych lub w mediach społecznościowych. Nie ma absolutnie żadnych podstaw, aby wierzyć informacjom, które będą tam zamieszczone.
8. Uważaj na click-baity
Uważaj na krótkie, wzbudzające emocje nagłówki w mediach. Jeśli chcesz się czegoś dowiedzieć - przeczytaj cały artykuł i zweryfikuj podaną tam informację. W bardzo wielu przypadkach nagłówek będzie tylko wyjętym z kontekstu click-baitem (próbą przyciągnięcia uwagi za pomocą tytułu bądź miniaturki, które przesadnie wyolbrzymiają faktyczną treść artykułu).
9. Sprawdzaj aktualność newsów
Sprawdzaj daty - sytuacja jest obecnie dynamiczna, a my jesteśmy zalewani kolejnymi newsami. Z jednej strony nie powinniśmy ufać newsom zbyt szybko i pochopnie, ale z drugiej zwracajmy uwagę na to, czy dana informacja jest jeszcze aktualna.
10. Korzystaj z fack-checkingu
Istnieje wiele rodzajów fake-newsów - dowiedz się,jaką mogą one przybierać postać. Może to być wyjęty z kontekstu click-bait lub nawet zwykła satyra. Jednak w większości przypadków będą one celową manipulacją. Taka wiedza pomoże Ci szybciej rozpoznawać fake-newsy. Jeśli wciąż będziesz miał problem z odróżnieniem prawdy od kłamstwa, korzystaj z serwisów fact-checkingowych(narzędzi do weryfikowania wiedzy, źródeł, kont czy mediów).
11. Zgłaszaj profile szerzące fake-newsy
Jeśli odkryjesz, że jakiś profil, bądź grupa może rozprzestrzeniać fake newsy - koniecznie zgłaszaj naruszenia!
12. Uważaj na fałszywe smsy
Fake newsy mogą być rozprzestrzeniane wieloma kanałami. Mogą być wysyłane również fałszywe smsy (zobacz przykład!). Jeśli dostaniesz podejrzaną wiadomość, która wzbudza duże emocje - potwierdź ją najpierw. Duże prawdopodobieństwo, że jest to próba dezinformacji lub fake news.
13. Korzystaj z uwierzytelnienia dwuskładnikowego
Odchodząc na chwilę od fake-newsów, ale pozostając nadal w kontekście prób dezinformacji i bezpieczeństwa w sieci - chroń swoje prywatne profile w social mediach i koniecznie korzystaj z uwierzytelnienia dwuskładnikowego. Utrudnia ono, a wręcz uniemożliwia dostęp do Twoich kont osobom nieupoważnionym.
14. Edukuj innych!
To szczególnie ważny punkt. Jeśli w Twoim otoczeniu znajduje się osoba, która nie do końca dobrze odnajuje się w świecie internetu - może być podatna na natłok informacyjny, nie potrafi odróżniać fake newsów i łatwo reaguje emocjonalnie na sensacyjne wiadomości - wytłumacz jej na czym to polega i jak może bronić się przed dezinformacją.
Bądź świadomy tego, że ty również, swoimi działaniami przyczyniasz się do wzmożenia lub ograniczenia powszechnej dezinformacji. Dlatego na koniec jeszcze raz - bądź krytyczny i filtruj wszystko co do Ciebie dociera. Nie daj ponieść się emocjom. Bądź spokojny i sceptyczny, zawsze sprawdzaj źródło, autora i weryfikuj informację!
